Fundusze emerytalne

Ranking funduszy emerytalnych 2009-03-03 www.analizy.pl - 2 filar

Podobnie jaki styczeń, luty okazał się mało pomyślny dla inwestorów na rynku akcji. W przypadku głównych indeksów spadki okazały się znaczne. WIG stracił na wartości -12,1%, a indeks 20 największych i najbardziej płynnych spółek giełdowych -14%. Lepiej od głównych indeksów zachowały się indeksy małych i średnich spółek, które odnotowały spadki w wysokości odpowiednio -8,1% oraz -8,9%.
Główną przyczyną słabych nastrojów było pogorszenie sytuacji na zagranicznych rynkach akcji. A to z kolei było konsekwencją braku napływu pozytywnych informacji ze spółek i gospodarki. W lutym na rynek polskich akcji negatywny wpływ miało też systematyczne osłabianie się złotego względem większości walut (-4,7% w stosunku do EUR, -6% w stosunku do USD).

Zdecydowanie najsłabszą branżą był sektor bankowy - indeks WIG-banki wykazał spadek na poziomie -27,4%. Głównej przyczyny zmniejszenia giełdowej wartości banków należy doszukiwać się w obawach inwestorów o ich przyszłe wyniki finansowe, na które negatywnie oddziałuje klika głównych czynników. Banki posiadające nadwyżki płynności wolą je lokować na niskooprocentowanych rachunkach w NBP niż pożyczać przedsiębiorstwom lub mniej płynnym bankom, przez co ograniczają sobie przychody odsetkowe. Dodatkowo na ograniczenie możliwości udzielania kredytów wpływa ekspozycja banków na waluty obce, które za pomocą instrumentów, takich jak swapy walutowe, odczuwają umocnienie walut obcych. Muszą one przeznaczać część pieniędzy na uzupełnianie depozytów zabezpieczających swapy, a nie na akcję kredytową. Ogromny wpływ na przyszłe wyniki finansowe będą miały również rezerwy, które banki muszą zawiązywać na pokrycie niespłaconych kredytów, których skala dzisiaj jest trudna do oszacowania.
Miniony miesiąc zakończył się także wysokim minusem dla branży medialnej, na którą negatywny wpływ miały oczekiwania inwestorów związane z mniejszym wydatkami na reklamę. WIG-media straciły w tym czasie -13,9%. Najmniejszy spadek wartości dotknął spółki z branży chemicznej (-1,8%) i spożywczej (-3,4%).

Negatywne nastawienie do naszej waluty wyraźnie zniechęca inwestorów zagranicznych do naszych aktywów, co jest widoczne również w spadających cenach obligacji. Miniony miesiąc na rynku papierów dłużnych przerwał spadkową tendencję rentowności polskich obligacji, która miała miejsce w minionych miesiącach. W lutym rentowności polskich obligacji wzrosły, a w związku z tym spadły ich ceny. Drugi miesiąc 2009 roku przyniósł wzrost rentowności obligacji 2-letnich o +0,82 pkt proc., do poziomu 5,6%. Rentowność obligacji  5-letnich wzrosła natomiast o +0,85 pkt proc. do poziomu 5,90%.
Indeks papierów dłużnych IROS, mierzący stopy zwrotu benchmarkowych obligacji skarbowych o oprocentowaniu stałym stracił -2,22%, wobec styczniowego wzrostu w wysokości +0,62%. Największą zniżkę  w ciągu miesiąca odnotowały 10-latki - wskaźnik IROS-10, czyli subindeks obligacji dziesięcioletnich, spadł o -3,39% (wobec +0,27%  w styczniu). Indeks obligacji o krótszym terminie do wykupu: IROS-5 stracił na wartości -2,94% (+1,37%). Najmniej straciły papiery wartościowe o krótszych terminach do wykupu - wskaźnik IROS-2, czyli subindeks obligacji dwuletnich, spadł o -1,17% (+1,27%).

W wyniku niekorzystnej sytuacji na rynku akcji i papierów dłużnych w lutym żaden z funduszy emerytalnych nie zdołał wypracować dodatniej stopy zwrotu. Fundusze średnio straciły -3,8%, w opozycji do styczniowej stopy zwrotu na poziomie -2,2%. Pozytywne jest to, że zarządzający wszystkich funduszy poradzili sobie z pobiciem benchmarku IRFU tj. indeksu składającego się w 30% z rentowności WIG oraz w 70% z rentowności IROS (indeks benchmarkowych obligacji skarbowych notowanych na CeTo), który w lutym stracił na wartości    -5,2% (wobec -2,4% w styczniu). Najmniej spadła jednostka rozrachunkowa AEGON OFE (-3,2%). Kolejne miejsca zajęły OFE Polsat oraz Allianz Polska OFE - jednostki tych dwóch funduszy w lutym straciły na wartości odpowiednio -3,37% i -3,41%. Najsłabiej z rynkowymi warunkami (-4,8%) poradził sobie trzeci największy pod względem zgromadzonych aktywów fundusz, czyli OFE PZU “Złota Jesień”. Straty powyżej -4% poniosły jeszcze Commercial Union OFE, AIG OFE oraz ING OFE.

Komentarz do rankingu

W lutym jedynymi funduszami emerytalnymi, które poprawiły swoją ocenę sprzed miesiąca były Commercial Union OFE, ING OFE oraz OFE Pocztylion. Pierwsze dwa z wymienionych OFE polepszyły swoje noty w horyzoncie krótkoterminowym. Commercial Union OFE z 1a do 2a, a ING OFE z 2a do 3a.
W przypadku OFE Pocztylion dobre noty w okresie krótkoterminowym znalazły natomiast odzwierciedlenie w wyższej ocenie (4a) w horyzoncie długoterminowym. W lutym fundusz ten wypracował szósty najlepszy wynik na poziomie -3,68%.

Warto wspomnieć o funduszu OFE PZU “Złota Jesień”, który w lutym zanotował spadek ocen o jedną pozycję zarówno w horyzoncie krótko-, jak i długoterminowym - odpowiednio do 2a oraz 3a. W minionym miesiącu zarządzający tego funduszu wypracowali najniższą stopę zwrotu w wysokości -4,8%.

Ponadto AIG OFE, który wcześniej w naszych rankingach był niekwestionowanym liderem a od ponad pół roku wykazuje coraz słabsze oceny, znowu zaliczył spadek noty. Tym razem w horyzoncie 12-miesięcznym fundusz otrzymał oceną najsłabszą - 1a.

2 filar -

Zdaniem IGTE - Izby Gospodarczej Towarzystw Emerytalnych natychmiastowe  i obowiązkowe obniżenie opłaty od składki (już w 2009 r., a nie w 2014 r.) nie przyniesie żadnej odczuwalnej podwyżki przyszłych emerytur. Z wyliczeń Izby Gospodarczej Towarzystw Emerytalnych wynika, że w naljepszym przypadku może to przyczynić się do wzrostu emerytury o 2,80 zł miesięcznie.
Zdaniem Izby Gospodarczej Towarzystw Emerytalnych jeśli nowelizację da się uchwalić, będzie miała ona bardzo negatywne skutki tylko dla samych OFE. Z Analizy IGTE wynika, że zwrot z zainwestowanego kapitału uzyskały tylko 3 spośród 14 działających PTE. Ewentualna inegerencja ustawodawcza w opłaty pobierane przez OFE spowoduje pogorszenie sytuacji wszystkich towarzystw i oddali znacznie w czasie szanse na zwrot zainwestowanego kapitału przez ich akcjonariuszy. Dodatkowo, kolejne obowiązkowe obniżenie opłat praktycznie zlikwiduje konkurencję między poszczególnymi funduszami tworzącymi 2 filar emerytalny.

A jak tymczasem radzą sobie OFE po dwóch miesiącach od rozpoczęcia nowego roku?

Jak kształtowały się rankingowe pozycje poszczególnych OFE przy nadal spadających cenach akcji? Doszło do dużych przetasowań, zarówno wśród outsiderów jak i liderów tego rynku tworzącego drugi filar. I tak:

Najmniej na swojej wartości spadła jednostka rozrachunkowa OFE AEGON  (-3,2%). Kolejne miejsca “małych spadków” zajęły Polsat OFE  oraz OFE Allianz  - jednostki tychże funduszy w lutym straciły na swojej wartości odpoiwednio -3,37% i -3,41%.

Najsłabiej z nowymi, “spadkowymi” warunkami rynkowymi (-4,8%) poradził sobie trzeci pod względem potęgi zgromadzonych aktywów - OFE PZU “Złota Jesień”. Straty powyżej -4% poniosły niestety także duże fundusze takie jak Commercial Union OFE czy AIG OFE oraz ING OFE (Nationale Nederlanden). Nadal “emeryturami buja giełda” i nie ma jasnych przewidywań w którym kierunku potoczy się dalszy scenariusz. Fundusze emerytalne posiadające nadal duże ilości akcji w swoich portfelach przy spadkach na giełdzie nadal będą mocno odczuwały spadek wartości swoich jednostek rozliczeniowych.

Już niedługo czeka nas “rewolucja emerytalna” - oprócz świadczeń z ZUS będziemy dostawać również pieniądze z Otwartych Funduszy Emerytalnych (OFE). Wszystko będzie się odbywało w myśl tej zasady: ile uzbieramy, tyle na starość dostaniemy emerytury. Fundusze emerytalne to 2 filar nowego systemu emerytalnego.

Jaka jest Polska widziana oczami 60-, 70- i 80-latków? Pisze o tym w Gazeta.pl od poniedziałku. Zachęca swoich czytelników, by opowiedzieli sami o swojej starości - o tym, co poniża i denerwuje, co uskrzydla, o czym marzą obecni emeryci.

Dziś Gazeta.pl pisze o emeryturach z Otwartych Funduszy Emerytalnych. Są one wynikiem reformy systemu emerytalnego z 1999 r., która wprowadziła w życie ten właśnie nowy system emerytalny, w którym pieniądze odkładamy na dwa konta: jedno - w ZUS (I filar), gdzie trafia 12,2 proc. z naszej pensji i drugie - w Otwartym Funduszu Emerytalnym (OFE, tzw. II filar), gdzie (za pośrednictwem ZUS-u) przekazujemy 7,3 proc. miesięcznego wynagrodzenia. Otwarte Fundusze Emerytalne to prywatne samodzielne firmy zarządzające, których zadaniem jest zarządzanie i pomnażanie naszych pieniędzy, np. przez inwestowanie w akcje giełdowych spółek czy obligacje.

Do Otwartego Funduszu Emerytalnego obowiązkowo musi należeć każda osoba, która urodziła się po 1968 roku. Osoby urodzone między 1949 a 1968 rokiem musiały już w 1999 roku wybrać, czy chcą podzielić składkę emerytalną między ZUS i OFE, czy ulokować ją w całości na indywidualnym koncie obsługiwanym przez ZUS. W zależności od tego, czy wybraliśmy OFE, czy nie, będziemy dostawać emeryturę z dwóch źródeł (OFE i ZUS) bądź jednego (ZUS).

Jako pierwsze, w latach 2009-13, wypłaty z OFE dostaną wyłącznie kobiety. Mężczyźni, ze względu na dłuży o pięć lat wiek przechodzenia na emeryturę (przypomnijmy: 60/65 lat - kobiety/mężczyźni), na świadczenia z OFE będą mogli liczyć dopiero od 2014 roku.

Według KNF (Komisji Nadzoru Finansowego) na koniec 10.2008 roku przyszli emeryci oszczędzający w funduszach emerytalnych mieli na kontach 130,2 mld zł. To tylko o 15,3 mld złotych (13,4 procent) więcej, niż przekazał do nich ZUS w wartości nominalnej. A jeszcze rok temu stosunek ten wynosił niemal 50 proc. - informuje “Gazeta Prawna” (Nr z  06.11.2008 r.). Rząd oraz KNF przewidują gruntowne zmiany, m.in. wprowadzenie bezpiecznych funduszy emerytalnych i obniżenie opłat pobieranych od klientów, ponieważ prawie wszystkie fundusze emerytalne pobierają od swoich klientów maksymalne opłaty od wpływającej składki - pisze dziennik. Jak powiedziała “Gazeta Prawna” Agnieszka Chłoń-Domińczak, wiceminister MPiPS,  zaraz po nowym roku MPiPS zajmie się wprowadzaniem tzw. bezpiecznych funduszy emerytalnych. Przyjrzy się również prowizjom pobieranym od członków Otwartych Funduszy Emerytalnych. KNF deklaruje postulaty zmian w przepisach regulujących sposób funkcjonowania OFE tworzących nasz 2 filar emerytalny.
Udział akcji w portfelach funduszy emerytalnych spadł do poziomu porównywalnego z 1999 r. W minionym miesiącu udział akcji utrzymywał się przeciętnie na poziomie 21,5 proc.-  szacuje “Rzeczpospolita” (Nr z 06.11.2008 r.) na podstawie danych z KNF. Tymczasem jeszcze we wrześniu br.  udział akcji był większy o 3,1 pkt proc., a od najwyższego ich udziału w czerwcu ubiegłego roku obecny jest mniejszy aż o ponad 16 pkt proc. - pisze dziennik. Znacznie spadła też wartość akcji notowanych na giełdzie – do 27,9 mld zł – czyli najniżej od grudnia 2005 r. OFE mogły kupić akcje na kwotę między 1,5 a 2 mld zł - podaje gazeta. Największych zakupów dokonały w październiku fundusze: OFE PZU Złota Jesień, ING OFE (dawniej Nationale Nederlanden), Generali OFE, Nordea OFE czy AIG. W stosunku do aktywów największych zakupów dokonał z kolei fundusz Polsat. Natomiast poziom gotówki w funduszach istotnie spadł;  wartość depozytów obniżyła się o prawie dwie trzecie, do 2,5 mld zł. Według “Rzeczpospolitej”,  możliwości OFE co dalszych zakupów stały się już bardzo mocno ograniczone. Na koniec minionego miesiąca najmniej akcji miał znów fundusz Allianz – zaledwie 18,6 proc., ponad 20 proc. miały Bankowy, CU i Pocztylion. Natomiast najwięcej ma tych walorów Polsat – 39,1 proc., podczas gdy w pozostałych OFE udział akcji w portfelu nie przekracza 24 proc. Z informacji Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, PTE i OFE nie tworzą już od podstaw nowego systemu, nie organizują się wewnętrznie, nie muszą więc mieć pobierać wysokich prowizji. Ten czas już minął. Jolanta Fedak powiedziała “Rzeczpospolitej”(Nr z 06.11.2008 r.). Według minister Fedak, resort chce wprowadzić różne wysokości prowizji w zależności od sposobu inwestowania oraz planuje obniżyć stawki opłat. Wiceminister resortu pracy opowiada się także przeciwko inwestycjom OFE za granicą czy też w nieruchomości. W jej opinii “sytuacja na giełdzie jest bardzo dynamiczna i trzeba ją na bieżąco monitorować pod kątem bezpiecznego inwestowania naszych składek”. Kiedy będą bezpieczne fundusze emerytalne? Prawdopodobnie akty prawne w tym zakresie trafią do Sejmu w I kwartale 2009 r.

Każdy z nas prawie od dziecka wie, że najbezpieczniej trzymać pieniądze na lokacie w banku. Później, na liście najbezpieczniejszych instrumentów finansowych pojawiają się bony skarbowe, obligacje SP, itd.  

Na drugim końcu listy pojawiają się papiery wartościowe noszące nazwę magiczną „akcje”. I jak głoszą wszem i wobec jedni na nich zyskują a drudzy tracą. A czy fundusze emerytalne (nasz 2 filar) też tracą, dokonując inwestycji w akcje? To pytanie w obecnym czasie stało się bardziej aktualne niż kiedykolwiek. W ostatnim czasie na GPW przeceny osiągnęły na niektórych walorach nawet 50%. Czy to oznacza, że fundusze emerytalne też potraciły po 50% inwestując w akcje? Jeżeli teraz zarządzający podjęliby decyzje o sprzedaży akcji zakupionych pod inwestycje – to w rzeczywistości by w porównaniu do ceny zakupu stracili. Natomiast, jeżeli za tydzień czy dwa za uzyskane w ten sposób pieniądze, odkupiliby po jeszcze niższych cenach większą liczbę akcji to czy też stracili? Tu już trzeba zagłębić się w arkana inwestowania. W dniu 2008-09-26 przeczytaliśmy w jednym z komentarzy na forum:  „Czytam dziś Rzeczpospolitą i jest artykuł o funduszach emerytalnych. W połowie 2007 roku fundusze emerytalne posiadały prawie 38% akcji w portfelach natomiast dziś ten udział spadł do 27%. Piszą, że udział akcji w portfelach funduszu może jeszcze spaść. Niezła to perspektywa dla emerytów będzie. Fundusze kupiły akcje drogo, a teraz wyprzedają po niskich cenach. W końcu pojawi się nowa hossa a fundusze emerytalne będą „bez akcji” i nie będą miały, na czym zarabiać. I znowu zaczną kupować akcje na szczycie, jak inne instytucje finansowe będą je odsprzedawały. Sądziłem, że fundusze akumulują akcje stopniowo, kupują w trakcie hossy i w trakcie bessy i uśredniają w ten sposób średnią cenę zakupu w perspektywie długoletniej, a nie jak nienormalni kupują na szczytach hossy i sprzedają w bessie. Co to za jakaś złodziejska polityka. Tak jakby te fundusze kupowały drogie akcje od finansowych grup kapitałowych, do których należą zarządzający, a potem je im tanio oddawały. Jedno wielkie złodziejstwo.” To był komentarz z 26-09-2008 wtedy te obawy (z pewnością członka jednego z funduszy emerytalnych) mogły wydawać się racjonalne. Ale dziś jest 12-11-2008 i od tego czasu WIG20 spadł jeszcze o kilkanaście procent. Okazało się, że zarządzający funduszami emerytalnymi postąpili słusznie. Czy teraz już fundusze emerytalne odkupują akcje? Pewnie tak – czas pokaże.

“Giełda mocno buja i trzęsie emeryturami”, “OFE straciły 32 mld. złotych” i jeszcze kilka innych krzykliwych tytułów pojawiło się w dużych ilościach i w ostatnim czasie na łamach wielu gazet.

To mogą  być istotne różnice dla osób, które już w 2009 roku będą otrzymywały emerytury z ZUS i OFE. Jak powiedziała na łamach “gazety.pl” - Agnieszka Chłoń-Domińczak, podsekretarz stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej - w styczniu 2009 r. pierwsza grupa kobiet odbierze swoje emerytury z nowego systemu. Nie jest jednak to prawdopodobne, aby znacząca grupa kobiet otrzymała swoje emerytury poniżej minimalnej. Ich świadczenie emerytalne będzie w około 80-85 proc. zależeć głownie od kapitału początkowego, który uwzględnia do emerytury wypracowane przed wejściem w życie nowego 3 filarowego systemu emerytalnego, tj. przed 1999 r. Według wyliczeń resortu MPiPS okresowe emerytury kapitałowe wypłacane ze środków zgromadzonych w każdym OFE (2 filar) wyniosą w pierwszym roku około 100-200 zł. To będzie dodatek do emerytury wypłacanej głownie przez ZUS. Kobieta, która zarabiała przeciętne wynagrodzenie powinna z tej części systemu uzyskać emeryturę w wysokości 1600 zł, w tym około 1400 zł z kapitału początkowego i 200 zł ze składek wpłaconych do ZUS po 1999 r. Pierwsze roczniki emerytek będą otrzymywały emerytury okresowe do 2014 r., a ich oszczędności do tego roku będą nadal pomnażane przez fundusze emerytalne. Jest prawie pewne, że w tym czasie jeszcze zyskają. 
I tu racja dla “niepokojów emerytalnych o OFE”. W polityce inwestycyjnej OFE powinna być różnica “inwestycyjna” dla jednostek uczestictwa osób, które w ciągu 1-3 lat będą przechodziły na emeryturę. Ake jakie to ma znaczenie dla osób, kóre przechodzić będą na emeryturę za lat 20 czy 30 - żadne. Może one chciałby, aby ich środki były inwestowane agresywnie… Może właśnie lepiej inwestować je w akcje i instrumenty wyższego ryzyka niż trzymać je na lokatach? Bo jeżeli będą one trzymane na lokatach - to po co te wszystkie różne fundusze emerytalne i pobierający opłatę za zarządzanie ludzie…? Nie jestem pewien czy obecny system jest do końca przemyślany… Czy nie ma w kraju ludzi, którzy potrafią się tym systemem zająć i wymyślić coś rzeczowego? Pewnie są tylko nie mają głosu…

Fundusze emerytalne to taki niewdzięczny temat - każdy musi się w tym orientować i każdy się przecież na tym zna. Ba jak nie znać i nie interesować się wszystkim… :-). Każdy z nas ma przecież swój 2 filar. Czy jest to ING OFE (dawniej Nationale Nederlanden) czy Genaerali OFE czy też OFE AIG - każdy z tych funduszy działa na podobnych zasadach - diabeł niestety tkwi w szczegółach.